Khóa học Nuôi dạy con

Đồng hành cùng con vào lớp 1
602,330 đ899,000 đ

Ms Đỗ Quyên

Dạy con siêu trí nhớ cùng kỷ lục gia
603,000 đ900,000 đ

Nguyễn Phùng Phong

Dạy con theo phương pháp người Nhật
402,000 đ600,000 đ

Đào Ngọc Cường

Cách dạy con của người Nhật theo từng giai đoạn (0 - 18 tuổi)

Sự phát triển về thể chất và nhân cách của con cái chính là tác phẩm nghệ thuật của các bậc cha mẹ. Một trong những phương pháp giáo dục con cái được cả thế giới ngưỡng mộ chính là cách dạy con kiểu Nhật.

Để con cái có tính tự lập và kỷ luật trong mọi việc, bố mẹ Nhật đã dạy con như thế nào? Cùng Hoc360 khám phá cách nuôi dạy con theo kiểu người Nhật trong bài viết dưới đây nhé!

Mục lục

Ưu điểm của phương pháp dạy con theo kiểu Nhật

Mặc dù cùng chung nét văn hóa Á Đông, nhưng cha mẹ Việt lại có xu hướng nhìn nhận vấn đề và cách dạy dỗ con cái khác hẳn người Nhật Bản. Không chỉ trong cách chăm sóc trẻ sơ sinh, mà cả trong thái độ, cách phản ứng với những tình huống xung quanh con cái. Dạy con theo kiểu Nhật tuy vẫn còn những mặt hạn chế. Song, để uốn nắn những đứa trẻ có thái độ sống tích cực, tự lập và nỗ lực hết mình thì các bố mẹ Việt vẫn cần phải thay đổi bản thân, thay đổi tư duy giáo dục con trẻ từng ngày. Bởi cách dạy con của người Nhật thực sự mang lại nhiều lợi ích cho con cái họ trong tương lai. 

Giúp trẻ có tính tự lập sớm

Ở Nhật Bản, bạn có thể chứng kiến cảnh 1 đứa trẻ tự chơi một mình, tự đi học 1 mình mà không cần bố mẹ đón đưa như ở Việt Nam, mặc dù chúng chỉ mới vào lớp Một. Nếu không phải là đi bộ, chúng sẽ đi bus, tàu điện. Thậm chí chúng cũng thường xuyên đón xe đường dài để đi quanh thành phố thăm người thân một mình là chuyện rất bình thường. Bạn có bắt gặp cảnh tương tự ở Việt Nam chưa? 

Ngoài ra, cha mẹ Nhật cũng rèn cho con tính tự giải quyết những xung đột xảy ra hằng ngày. Họ không chọn biện pháp can thiệp và tự ra lệnh cho con. Nếu giữa 2 đứa trẻ có mâu thuẫn, xung đột với nhau, họ cũng sẽ để mặc cho chúng tự mình giải quyết cho đến khi có thể. 

Khi trẻ lớn thêm, chúng sẽ biết cách tự giải quyết vấn đề theo hướng rút kinh nghiệm từ những trải nghiệm khi còn nhỏ. Chính vì vậy, trẻ em Nhật Bản thường có xu hướng độc lập trong những vấn đề riêng của chúng.

“Shitsuke” - Tính kỷ luật

Có thể nói “Shitsuke” - tính kỷ luật như là một di sản lớn trong văn hóa Nhật Bản, tính kỷ luật được cả cộng đồng người Nhật tôn trọng. Điều mà rất ít có cộng đồng nào được công nhận. Tuy nhiên, bố mẹ Nhật không phải dạy con bằng roi và nước mắt.

Sở dĩ trẻ có được điều này là nhờ được bố mẹ sát cánh, dành thời gian và thiết lập cho con ngay từ 2 năm đầu đời. Theo nghiên cứu, các bà mẹ Nhật thường bên con trong suốt 2 năm đầu, dành hết thời gian bên con. Họ dạy con bằng cách làm gương và để con học theo cách ứng xử của mẹ trong những trường hợp khác nhau. 

Đó là lý do vì sao văn hóa xếp hàng cũng được nhìn thấy ở cả trẻ em trên nước Nhật chứ không riêng gì người lớn. Đặc biệt, những hình phạt, trách mắng hay đòn roi hầu như không hề tồn tại trong tuổi thơ của con. 

Thái độ sống tích cực với cộng đồng

Thái độ nhã nhặn, lịch sự và biết kiềm chế bản thân của con cái cũng được cha mẹ rèn từ rất nhỏ. Các cha mẹ Nhật thường hướng con cái có cách cư xử hòa bình, cạnh tranh lành mạnh. 

Họ thường tự thân nỗ lực hết mình để đạt những mục tiêu trong cuộc sống và cũng sống vì cộng đồng. Người Nhật đề cao lối sống có ích, luôn cố gắng vươn lên, cạnh tranh một cách lành mạnh trong công việc. Người Nhật thường kết hôn muộn vì muốn dành thời gian và sự nỗ lực để làm nên sự nghiệp. Một minh chứng cụ thể chính là họ thường làm thêm giờ và không đòi tăng lương.

Ở những nơi công cộng, những đứa trẻ Nhật cũng luôn giữ trật tự, không làm phiền người khác, có hành động phù hợp để không ảnh hưởng đến những người khác. 

Quy tắc ứng xử của cha mẹ Nhật với con

Yêu con bằng cả trái tim nhưng cha mẹ Nhật hết sức lý trí vì sự phát triển toàn diện của con yêu. Dưới đây là những quy tắc cha mẹ Nhật tuân thủ trong quá trình nuôi dạy con của họ.

Thân mật nhưng không ôm hôn

Thay vì bày tỏ tình cảm bằng cách ôm hôn và cho phép người khác cũng hôn con như người Việt. Các cha mẹ Nhật không ôm hôn con họ và điều này càng cấm kỵ với người ngoài. Họ cho rằng đó là hành vi xâm phạm tình dục. 

Cha mẹ sẽ thể hiện tình cảm với nhau và với con cái bằng cách sinh hoạt chung, ăn ngủ cùng nhau. Thường trên 1 chiếc giường, cha mẹ nằm 2 bên và bé sẽ nằm ở giữa. Thậm chí cha mẹ cũng cho con đi cùng đến những chỗ tắm hơi công cộng để con tự tin hơn. 

Không quy chụp, áp đặt hay chỉ trích lỗi lầm của con

Cha mẹ Nhật không bao giờ chê trách, so sánh con cái với những đứa trẻ khác. Họ sẽ không nói những câu như “sao con lười biếng thế? Nhìn con người ta mà xem.”… Đây là điều mà ít cha mẹ Việt nào làm được. Vì dạy con theo kiểu áp đặt sẽ làm con phát triển theo hướng bị phủ nhận. Trẻ sẽ cảm thấy bản thân chúng vô dụng và thất bại, thiếu tự tin trong mọi việc. 

Việc chỉ trích, phạt con cái càng không bao giờ xảy ra nơi đông người. Nếu con cái ương bướng, cha mẹ Nhật sẽ tìm chỗ riêng tư để dạy con cái, không quát mắng con nơi công cộng. Điều này không chỉ giữ thể diện cho trẻ mà còn giữ thể diện cho cha mẹ. Tất nhiên, những cuộc thảo luận riêng tư ở 1 góc ga tàu hay rìa công viên sẽ mang lại hiệu quả hơn là chỉ trích con trước mặt nhiều người.

Không bao giờ nói về con cái với người khác

Nếu các bậc cha mẹ ở Việt Nam thường nói về con của mình với phụ huynh khác mãi không chán thì cha mẹ Nhật sẽ không bao giờ nói gì về con của họ cho bất kỳ ai, trừ khi đó là những người thân thiết nhất trong nhà. 

Bởi cha mẹ Nhật cho rằng những hành động thực tế của con đã nói lên tất cả. Nếu trẻ có điểm nào nổi bật thì việc chúng được vào đội tuyển trường, được tham gia các cuộc thi thì mọi người nhìn vào đó sẽ biết. 

Mẹ tự làm đồ ăn cho trẻ

Mẹ Nhật dành hết hai năm đầu cho con, đến khi con tự đến trường, các mẹ thường làm cho con và chồng những hộp cơm bento đầy dinh dưỡng. Điều này thể hiện tình cảm của mẹ qua những bữa ăn chất lượng. Mẹ chọn những loại thực phẩm tốt nhất, chế biến cẩn thận và trang trí bắt mắt để trẻ thích thú mà không lo chúng bỏ bữa. 

Các bà mẹ Nhật ưa chuộng các loại thực phẩm tươi sống, rau xanh, đảm bảo cho trẻ có đầy đủ dinh dưỡng và ngon miệng. 

Kiên nhẫn lặp đi lặp lại

Xây dựng thói quen nuôi dạy con cái khoa học là rất khó, việc duy trì và kiên nhẫn với con càng khó hơn rất nhiều. Đặc biệt với độ tuổi của trẻ đang có xu hướng tiếp nhận thông tin, chúng tò mò về mọi thứ xung quanh. Con thơ sẽ thường hỏi đi hỏi lại một điều ngô nghê khiến bố mẹ có thể bực mình. 

Nhưng cha mẹ Nhật thì không ngại giải thích nhiều lần cho con họ ở một vấn đề. Bởi theo họ, để đứa trẻ có thể thành thạo một việc thì phải cần ít nhất là 3 tháng. Chẳng hạn, nếu trẻ đã nhớ được chữ “a i u e o” thì phải mất ít nhất 3 tháng trẻ mới có thể đọc được chúng thành thạo.

Khen các hành vi cụ thể của con

Khen cũng cần có nghệ thuật nhé các mẹ, nếu không các mẹ sẽ vô tình biến con thành đứa trẻ tự phụ đấy. Thay vì khen con một cách chung chung như “Con tôi giỏi quá” hay “Con mẹ là nhất”, các cha mẹ  Nhật sẽ khéo léo khen từng hành vi cụ thể của con. Ví dụ như khi trẻ lần đầu biết cầm đũa, mẹ sẽ khen con “Con mẹ biết tự cầm đũa giỏi thế”. 

Khi trẻ được khen về một hành động cụ thể nào đó, chúng có xu hướng cố gắng làm tốt việc đó ở những lần kế tiếp để lại được cha mẹ hài lòng và khen ngợi. Nếu con làm không tốt, mẹ sẽ kiên nhẫn hướng dẫn và khích lệ trẻ chứ không khiến chúng bị áp lực. 

Không cho con xem tivi

Dùng tivi, điện thoại để dỗ con ăn là một thói quen xấu khiến trẻ bị nghiện, xem tivi trong khi ăn cũng gây ảnh hưởng xấu đến dạ dày của trẻ, đồng thời xem tivi quá nhiều cũng khiến cấu trúc não của trẻ sẽ bị phá vỡ. Vì vậy, việc “Tắt tivi, bật ý tưởng” chính là châm ngôn của các bậc cha mẹ Nhật. 

Cho phép trẻ tự do vui chơi

Văn hóa Nhật Bản cho phép trẻ em được tiếp xúc với những loại hình giải trí đa dạng, thậm chí chúng có thể tiếp cận với phim bạo lực hoặc mang tính người lớn. Đó là lý do những phim anime hay truyện tranh cho trẻ em vẫn thường xuyên đề cập đến các vấn đề nhạy cảm. 

Cha mẹ Nhật mặc dù không khuyến khích con cái nhưng họ cũng không quá quan tâm nếu bắt gặp trẻ đang xem 1 đoạn phim bạo lực. Tuy nhiên, với khác biệt văn hóa, về khoản này thì các cha mẹ Việt không thể áp dụng cho con em của mình. 

Cách dạy con của người Nhật theo từng giai đoạn (0 - 18 tuổi)

Để đảm bảo cho con thông minh, phát triển toàn diện về thể chất và nhân cách. Người Nhật thường phân chia độ tuổi của con thành các giai đoạn phát triển từ lúc chúng ra đời đến khi chúng trưởng thành. 

Giai đoạn từ 0 - 3 tuổi: nuôi trẻ sơ sinh

Đây là gia đoạn cha mẹ dạy con hoàn toàn, chủ yếu là xây dựng sự tin tưởng và tạo sự gắn kết bền vững giữa cha mẹ và con cái. 

12 tháng đầu lòng, mẹ Nhật nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ.Tuy nhiên đền tháng thứ 6 mẹ có thể bắt đầu cho bé ăn dặm. Trong cách nuôi trẻ sơ sinh của người Nhật, mẹ sẽ không ép con ăn và thường để trẻ tự quyết định có ăn hay không. 

Đồ ăn dặm lúc này chỉ mang tính bổ sung, các chất dinh dưỡng đều đã có trong sữa mẹ. Với cách ăn này, trẻ em sẽ tự sinh ra cảm giác thích thú với món ăn, chờ đón tới giờ ăn thay vì luôn bị ép buộc, “nhồi nhét” bột cháo như ở Việt Nam. Hơn nữa, để trẻ ăn một cách tự giác sẽ khiến chúng ăn ngon, tránh bệnh lười ăn, ghét ăn…

Từ 1 - 2 tuổi là giai đoạn mẹ làm các hành động như cười, làm mặt xấu hay hát theo nhạc cho trẻ bắt chước. Nửa năm cuối, mẹ bắt đầu tập cho con có 1 thời gian biểu rõ ràng trong ngày từ những việc cơ bản như: đi vệ sinh, đi tắm, đi ngủ và thức dậy… 

Ngoài ra, giai đoạn này mẹ Nhật cũng bắt đầu để con tự thực hiện một số công việc đơn giản như tự cởi quần áo, tự ngồi bô… Lúc này, mẹ thường chọn các đồ chơi có nhiều màu sắc để kích thích giác quan của trẻ.

Ngoài ra, thời điểm này cũng là lúc trẻ bi bô tập nói, đến 2 tuổi, những đứa trẻ thông minh đã biết nói các câu dài logic với nhau. Vì vậy, lời ăn tiếng nói của bố mẹ trong giai đoạn này có ảnh hưởng lớn đến con cái. 
 
Đối với trẻ lên 2, cha mẹ Nhật đã cho trẻ đi bộ hàng ngày và chia nhỏ khoảng cách tập luyện thành những đoạn ngắn 10m, 20m mỗi ngày. Người Nhật còn thường xuyên cho con đi công viên, chơi trò chơi ở đây sẽ giúp tăng cường sức khỏe, giúp trẻ phát triển thể chất toàn diện. 

Giai đoạn từ 3 - 6 tuổi

3 tuổi là lúc trẻ em Nhật bản bắt đầu được đi học mẫu giáo. Giáo viên sẽ cho các con tự chơi với nhau và cũng không can thiệp nếu xảy ra tranh chấp giữa chúng. Dạy con kiểu nhật giai đoạn 3 tuổi cần lưu ý đến việc cho trẻ học ngôn ngữ. Vì từ 3 - 6 tuổi là giai đoạn chúng tiếp thu ngôn ngữ tốt nhất. 

Thực tế, từ lúc 6 tháng, các mẹ đã treo bảng chữ cái trước mặt để trẻ làm quen. Đến năm 3 tuổi chúng sẽ được học chữ, việc này có thể làm thay đổi chức năng, và dẫn đến cấu tạo não thay đổi theo. Cha mẹ Nhật ý thức rằng, càng dạy chữ cho trẻ sớm càng có hiệu quả cao.

Truyện cổ tích cũng được cha mẹ kể cho con nghe nhiều hơn. Bởi thế giới thần thoại cùng những điều lạ kỳ và không tưởng ấy là chất liệu và niềm cảm hứng cho sự sáng tạo vô biên của đứa trẻ sau này.

Đồ chơi cho trẻ giai đoạn này chủ yếu là các dạng đồ chơi thông minh như sếp hình, lắp ghép.. 
Khi trẻ lên 4 tuổi: Mẹ Nhật bắt đầu dạy bé cách cầm đũa, tự vệ sinh sau mỗi lần đi cầu.
phương pháp dạy con của người nhật pdf

Giai đoạn từ 6 - 12 tuổi

Đây là thời điểm cha mẹ Nhật chú trọng dạy trẻ tính kỷ luật. Ở trường, chúng được dạy những quy tắt trong học đường, về nhà cha mẹ dạy cách ứng xử với cộng đồng và xã hội. Bố mẹ và cả giáo viên chính là những người đóng vai trò tích cực trong giai đoạn này. 

Cha mẹ và giáo viên sẽ dùng hành động thực tế để giảng giải một vấn đề nào đó cho trẻ hiểu bằng các hoạt động thiết thực, lành mạnh tại nhà trường như: tổ chức cho trẻ dọn rác, trồng cây và rau củ (từ khi gieo trồng đến lúc thu hoạch). 

Ở giai đoạn này, cha mẹ cũng đề cao khả năng tự quyết và tự chịu trách nhiệu của con đối với 1 vấn đề bất kỳ thuộc về chúng. Họ cho phép trẻ con nuôi thú cưng nhưng chúng phải tự chăm sóc và tự chịu trách nhiệm về vật nuôi của chúng như: cho ăn, dọn vệ sinh, trông nôm, chữa bệnh…

Giai đoạn từ 12 - 18 tuổi

Người Nhật cho rằng, giai đoạn dậy thì rất quan trọng trong việc phát triển cảm xúc độc lập của con trẻ. Người mẹ là người phải nắm bắt được cảm xúc của con trong những lúc khó khăn, hoặc tinh thần không ổn định, từ đó cùng tìm cách gián tiếp điều chỉnh, một lần nữa họ không trực tiếp can thiệp. 

Trên đây là phương pháp nuôi dạy con theo kiểu Nhật được Hoc360 tổng hợp lại. Có thể nói để tạo nên môi trường giáo dục tốt cho con còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố bên ngoài. Nhật Bản là quốc gia có tỷ lệ tội phạm thấp nhất thế giới, là môi trường an toàn và thích hợp để trẻ tự đến trường sớm. Vì vậy, cha mẹ Việt hãy học hỏi một cách có chọn lọc những phương pháp dạy con phù hợp nhất để hoàn thiện cách dạy con của mình nhé!